Новости проекта
Подписывайтесь на нас ВКонтакте!
Голосование
Достаточно ли Вы осведомлены о санаторно-курортных, оздоровительных учреждениях в которые выезжают учащиеся учреждения образования в течении года?
Всего 8 человек
Голосование
Используете ли вы для обучения Вашего ребенка услуги репетитора?
Всего 7 человек
Голосование
Удовлетворены ли Вы качеством организации питания?
Всего 10 человек

Урок белорусской литературы в 5 классе

Дата: 20 ноября 2015 в 05:52, Обновлено 20 ноября 2015 в 05:53

Тэма: Прыказкі і прымаўкі, афарызмы

Урок беларускай літаратуры ў 5 класе

Мэты: даць уяўленне пра жанравыя асаблівасці прыказак  і прымавак, афарызмаў; выпрацоўваць навыкі выразнага чытання і асэнсавання прыказак, прымавак і афарызмаў; развіваць вуснае маўленне вучняў; выхоўваць цікавасць і павагу да мастацкай спадчыны беларускага народа.

Тып урока: камбінаваны з элементамі праблемнага навучання і элементамі гульнёвай тэхналогіі.

Эпіграф: У прыказцы праўда святая (На прымаўку і суда няма).

Ход урока

Слова настаўніка:

З маленства і назаўжды ўваходзіць у наша жыццё народная паэзія.Спачатку нас прываблівае мілагучная калыханка, пасля мы захапляемся цікавымі, дзівоснымі казкамі, здзіўляемся мудрасці і паэтычнаму хараству прыказак і загадак. З легендаў і паданняў паўстае перад намі мінулае нашага народа, роднай Беларусі. Вусная народная творчасць, як невычэрпная крыніца, узбагачае і ўзмацняе нашу мову і літаратуру, наша жыццё. Цудоўнаму народнаму мастацтву і майстэрству мы і прысвячаем сённяшні ўрок.

Франтальнае апытванне:

Што азначае тэрмін фальклор? (народная мудрасць) Ці згодны вы з такім тлумачэннем?

З якімі жанрамі вуснай народнай творчасці пазнаёміліся?

Над якім фальклорным жанрам працавалі на мінулым уроку?

Праца над дамашнім заданнем:

Крыжаванка на тэму: «Прыёмы пабудовы загадак»

  1. Якую тэму разглядалі на мінулым уроку? (Загадкі)
  2. Віды загадак. (Задачы)
  3. Віды загадак. (Пытанні)
  4. Прыёмы пабудовы загадкі, выкарыстаны ў наступным прыкладзе: «У агні не гарыць, у вадзе не тоне, і на саломе не шалясціць» (Адмаўленне).
  5. Які прыём пабудовы выкарыстаны ў наступнай загадцы? «Разаслана цёмна-сіняя пасцілка, на пасцілцы рассыпаны сярэбраны пясочак, а пасярэдзіне залаты куточак». (Параўнанне)
  6. «Круглы, ды не мячык, чырвоны, ды не ягадка, з хвосцікам, ды не мышка». Прыём, на якім заснавана пабудова гэтай загадкі, называецца «супраць…» (пастаўленне).

 

                                                                                                                               

                                                                                                                               

Тэарэтычная размінка. Вучні самі задаюць пытанні адзін аднаму або  настаўнік прапаноўвае адказаць на пастаўленыя ім пытанні.

Прыкладныя пытанні:

  1. Дайце тлумачэнне паняццю «загадка»;
  2. Назавіце прычыны ўзнікнення загадак; 9 Пералічыце тэматыку загадак.

Конкурсы «Лепшы знаўца загадак» (на дошцы змешчаны загадкіілюстрацыі), «Лепшы складальнік загадак» (выступленні вучняў са сваімі загадкамі,загадкамі-ілюстрацыямі, тлумачэнне прыёмаў пабудовы загадак).

Франтальнае пытпанне: Для чаго трэба ведаць загадкі?(Яны развіваюць кемлівасць і назіральнасць, пашыраюць кругагляд. З імі весела і смешна. У казках яны бываюць сродкам выпрабоўвання розуму герояў.)

Вывучэнне новай тэмы «Прыказкі , прымаўкі і афарызмы».

 

Настаўнік (выкарыстоўвае дыялог, які пабуджае да праблемы і яе вырашэння)

Вучні (фарміруюць, усведамляюць сэнс паняццяў – прыказка, прымаўка)

На дошцы запісаны выслоўі:

«Слова, як птушка» і «Слова як птушка: вылеціць – не зловіш»

Пытанні:

а) як выказваецца аўтарская думка ў гэтых выразах?

б) якое выказванне нясе ў сабе абагульненне, павучанне?

в) прачытайце  азначэнне паняццяў прыказка і прымаўка ў падручніку (слоўніку   літаратуразнаўчых тэрмінаў), зрабіце вывад.

г) з якім яшчэ паняццем пазнаёміліся? (вучні зачытваюць артыкул падручніка на с. 69–70)

е) якія аўтарскія выслоўі вам вядомы?

 

 

а) па-рознаму: у першым – аўтарская думка не завершана; сказ складаецца з адной часткі, у другім – аўтарская думка закончана; сказ складаецца з дзвюх частак.

 

б) другое;

в) першае выслоўе – прымаўка, бо складаецца з адной часткі, аўтарская думка не завершана; другое – прыказка, кампазіцыйна складаецца з дзвюх частак, мае завершаную будову, павучальны змест.

 

 

Запіс у сшытку

Прыказка – трапнае народнае выслоўе з павучальным зместам; складаецца звычайна з дзвюх частак – паведамлення і вываду.

Прымаўка – яркае ўстойлівае выслоўе з незакончанай думкай.

Афарызмы – трапныя і яркія аўтарскія выказванні.

Замацаванне тэарэтычных ведаў:

  1. Прааналізуйце выслоўі, змешчаныя на старонцы 71, размяжуйце прыказкі і прымаўкі, дакажыце сваю думку.
  2. На дошцы змешчаны часткі прыказак, трэба стрэлкамі злучыць пачатак і канец кожнай з іх

Як гукнеш………………………а спраў на вяршок.

Згода будуе……………………..а той, хто дбае.

З вялікага грому………………..то забудзецца ўстаць.

Як ляжа спаць…………………..а нязгода руйнуе.

Слоў мяшок……………………..так і адгукнецца.

Не той багаты,хто мае…………..малы дождж.

  1. Закончыце прыказкі:

Пашкадаваў воўк кабылу... (пакінуў хвост ды грыву).

Мякка сцеле... (а цвёрда спаць).

Згода будуе... (а нязгода руйнуе).

Як гукнеш... (так і адгукнецца).

  1. Перабудаваць прымаўку «Хлуснёй багаты не будзеш» у прыказку (Хлуснёй свет пройдзеш, а назад не вернешся).
  2. Складзіце прыказку па апорных словах:

блізка відаць; жыві, вучыся; вяроўка доўгая; кароткая прамова і інш.

Рэфлексія (рэпрадуктыўная гутарка):

  • З якімі паняццямі пазнаёміліся на ўроку?
  • Якія заданні дапамаглі засвоіць гэтыя паняцці?
  • Чаму трэба ведаць, вывучаць прыказкі, прымаўкі і афарызмы?
  • Што аб’ядноўвае ўсе гэтыя выслоўі? (лаканічнасць, трапнасць, вобразнасць, праўдзівасць, мудрасць…)
  • Які эпіграф, на вашу думку, больш падыходзіць да раскрыцця тэмы ўрока? 

Дамашняе заданне (па групах):

  1. Выпісаць прыказкі і прымаўкі з падручніка і іншых зборнікаў, вывучыць 2–3 на памяць (пра вернасць і дружбу, працавітасць і гультайства).
  2. Творчыя заданні (па жаданні):

а) вуснае апавяданне па прыказцы або прымаўцы;

б) ілюстрацыі да некалькіх прыказак.

 

Дадатковыя заданні

1.  Вызначце тэму кожнай групы народных выслоўяў.

а) Дарагая тая хатка,дзе мяне радзіла матка.

Дзе маці нарадзіла, там і радзіма. Мілы той куток, дзе рэзаны пупок. б) Чужына не грэе.

Чужая старана тугою арана, слёзкамі засявана.

Чужына не родная матка:хлеба не дасць.

в) Хто людзям не верыць, той сабе веры не дасць.

Хто ў бядзе не быў,той сапраўдных прыяцелей не знае.

 

2.  Падбярыце да літаратурнага твора найбольш прыдатныя выслоўі:

Моцна хлопчык занудзіўся 

1. Ой,дзеці, дзеці,куды вас падзеці?

Па сям’і,па маме,               

2. Не чапай ліха, няхай сядзіць ціха.

Як бы свет тут зачыніўся 

3. Ад рук адбіўся.

Ў гэтай нуднай яме.           

4. Разумным дзіця не родзіцца.

Усё тут дзіка, нецікава,     

5. Людзі навучаць,як жыць на свеце.

Бы ў яловым лесе,                

6. Чужая старана—цёмны лес.

Кожны вугал неласкава      

7. У сваім краі,як у раі.

Глянуў на Алеся.                  

8. Якое дрэва, такі клін,які бацька,такі сын.

Усё не так,як там,дома: 

9. Кожнаму свой куток мілы.

Лавы,печ старая,

Кожна рэч тут незнаёма

І яму чужая…

Я.Колас «,Першы заработак»

3.  Дайце тлумачэнне, у якой калонцы запісаны прыказкі, прымаўкі, афарызмы, размяжуйце па тэмах:

Увосень і верабей багаты.

Учарашняга дня не дагоніш.

Гультая зямля не любіць. У гультая рукі не баляць.

Чужое не грэе.

Дома і вуглы памагаюць.

Для ўсякай птушкі сваё гняздо міла.

Людскому гору не радуйся.

Дружба      пазнаецца ў няшчасці.

 

 

 

 

 

 

 

Хто ўлетку спіць, той узімку не есць.

Дзе гультай арэ ды скародзіць, там пустазелле добра родзіць.

Што пасееш,      тое    і пажнеш.

Хто   працуе,      таму і шанцуе.

Праца чалавека корміць, а лянота порціць.

Шануй людзей, то й цябе пашануюць.

Не май сто рублёў, а май сто сяброў.

Працу палюбіш – чалавекам будзеш.

Дарагая тая хатка, дзе радзіла мяне матка.

«Чалавеку патрэбна не слава, а людская ўвага і ласка» (С. Грахоўскі).

«Любоў і дружба шчасце росцяць»

(Андрэй

Александровіч).

«Мой родны кут, як ты мне мілы!» (Я.

Колас).

«Дзе прайшло мален ства, там пачынаецца Радзіма» (К. Чорны). «Не верце,калі хто скажа,што хоць адна дарога ў жыцці лёгкая» (І. Шамякін).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Файл урока можно скачать по ссылке: https://content.schools.by/4gomel/library/бел_лит_5_кл.docx

Комментарии:
Оставлять комментарии могут только авторизованные посетители.